ODSZKODOWANIA

1. Co to jest odszkodowanie?

Prawo do roszczeń odszkodowawczych wynika wprost z art. 415 KC, który stanowi: „Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia”.

Termin odszkodowania jest terminem na tyle szerokim, że w tej grupie należy wyróżnić:

  • odszkodowania majątkowe, w tym odszkodowania komunikacyjne,
  • odszkodowania osobowe.

Odszkodowania majątkowe to odszkodowania dotyczące mienia. Do nich zaliczyć należy m.in. odszkodowanie za zniszczenie lub uszkodzenie mienia celowe lub nieumyślne, odszkodowanie za pożar, odszkodowanie za zalanie, a także odszkodowanie wyrządzone przez produkt niebezpieczny jakim jest np. prąd. Do tej grupy odszkodowań należą również odszkodowania komunikacyjne określana potocznie jako odszkodowania za wypadek lub stłuczkę samochodową.

Do licznych spraw odszkodowawczych należą odszkodowania osobowe w tym zadośćuczynienie za doznane krzywdy. W tej grupie należy wyróżnić odszkodowania za utratę zdrowia takie jak odszkodowanie za złamanie ręki, odszkodowanie za złamanie nogi, jak i odszkodowania za doznane cierpienia bólowe oraz związane z tym dochodzenie kosztów leczenia, a także odszkodowanie za śmierć osoby najbliżej.

2. Od czego zależy wysokość odszkodowania?

Odszkodowania dotyczące mienia w tym odszkodowania komunikacyjne charakteryzują się czytelnym ustaleniem wysokości odszkodowania. Wysokość odszkodowania w takim przypadku uzależniona jest od wartości uszkodzonego mienia. Czyli wysokość odszkodowania to wartość uszkodzonego mienia. W takim przypadku jedynym problemem jest ustalenie wartości odszkodowania w sposób rzetelny odpowiadający rzeczywistej wartości szkody. Wartość szkody może również zawierać utratę wartości rynkowej rzeczy, jeżeli rzecz nadaje się do naprawy lub ją naprawiono.

Odmiennie przedstawia się sytuacja jeśli chodzi o odszkodowania osobowe, czyli odszkodowania za utratę zdrowia lub zadośćuczynienie za doznane krzywdy. W takim przypadku wysokość odszkodowania jest ustalana trochę abstrakcyjnie, bowiem żaden przepis nie wskazuje wprost, jaki należy stosować przelicznik lub miernik wartości. Zatem przy szkodach na osobie wysokość szkody, zadośćuczynienia uzależniona będzie od rozmiaru wyrządzonej krzywdy lub utraty zdrowia. Jeśli chodzi o odszkodowania za utratę zdrowia to kryterium podstawowym będzie ustalenie procentowego uszczerbku na zdrowiu. Dodatkowym czynnikiem mającym wpływ na wysokość odszkodowania jest okres powrotu do zdrowia łącznie z odbywaną rehabilitacją i wszelkimi niedogodnościami w związku z powstałym uszczerbkiem na zdrowiu. W przypadku np. odszkodowania za dolegliwości bólowe, lub cierpienia psychiczne, jak w sytuacji odszkodowania za śmierć osoby najbliżej (odszkodowanie za śmierć ojca, matki, dziecka, męża, żony, siostry, brata), wysokość odszkodowania będzie uzależniona od intensywności przeżywanych cierpień fizycznych, psychicznych i ich długotrwałości. Przy odszkodowaniach za utratę zdrowia zasadnym jest również dochodzenie odszkodowania za koszty leczenia. Można również wystąpić o utracone korzyści, jeśli wskutek wypadku utracono możliwość wykonywania pracy zarobkowej do czasu odzyskania zdrowia, czyli odzyskania sprawności fizycznej. W sytuacji braku odzyskania pełnej sprawności fizycznej i pogorszenia się wskutek wypadku możliwości zarobkowych można wystąpić przeciwko sprawcy wypadku lub zobowiązanego do zapłaty odszkodowania o rentę, nawet dożywotnią.

3. Jak dochodzić odszkodowania?

Sprawy o odszkodowanie należą do jednych z najliczniejszej grupy spraw kierowanych do sądu. W tej grupie prym wiodą sprawy o odszkodowania za uszkodzenie mienia w tym komunikacyjne, a zwłaszcza odszkodowania z OC sprawcy wypadku. Dochodzi do nich zazwyczaj, gdy firma ubezpieczeniowa nie uwzględni całości szkody. W takim przypadku, gdy ubezpieczyciel nie wypłaci pełnej szkody, poszkodowanemu nie pozostaje nic innego jak skierowanie sprawy do sądu. W postępowaniu sądowym, gdy dochodzone jest wyższe odszkodowanie, niż zostało przyznane, do udowodnienia pozostaje jedynie wysokość rzeczywistej wartości odszkodowania. Realizowane może być za pomocą różnych środków dowodowych, ale przede wszystkim niezbędna będzie opinia biegłego sądowego, który wyliczy wartość szkody i ustali tym samym należne odszkodowanie. W przypadku, gdy sprawca szkody lub ubezpieczyciel do którego skierowano żądanie wypłaty odszkodowania nie uznaje roszczeń poszkodowanego, sprawa sądowa jest bardziej skomplikowana, niż w powyższym przypadku. W takim postępowaniu poszkodowany oprócz udowodnienia wysokości szkody, musi również wskazać sprawcę szkody. Musi wykazać związek przyczynowo skutkowy pomiędzy sprawcą szkody, a szkodą. Zatem poszkodowany musi udowodnić, że sprawca szkody swoim działaniem lub zaniechaniem doprowadził do powstania szkody.

W odniesieniu do spraw odszkodowawczych dotyczących uszczerbku na zdrowiu lub zadośćuczynienia za doznane krzywdy psychiczne lub fizyczne ustalenie wysokości odszkodowania jest bardziej skomplikowane. Oprócz wykazania odpowiedzialności sprawcy, należy również wykazać zasadność wysokości odszkodowania, co przy odszkodowaniach nie majątkowych, jak zadośćuczynienia i odszkodowania za utratę zdrowia jest utrudnione. Niezbędni będą biegli sądowi z zakresu medycyny. Często w sprawach dotyczących uszczerbku na zdrowiu niezbędne jest powołanie kilku biegłych o różnych specjalizacjach z zakresu medycyny. Zatem przy odszkodowaniach za utratę zdrowia przede wszystkim konieczne jest ustalenie procentowego uszczerbku na zdrowiu, zaś przy dochodzeniu zadośćuczynienia za cierpienia fizyczne, bądź psychiczne zakresu doznanych cierpień i czasu ich trwania. Na uwagę zasługuje również fakt, że sąd badający sprawy o odszkodowanie za uszczerbek na zdrowiu lub zadośćuczynienie za cierpienia fizyczne lub psychiczne, nie jest związany innymi podobnymi sprawami i przyznanymi w nich wysokościami odszkodowań. Sąd przyznając wysokość odszkodowania w tego rodzaju sprawach kieruje się własnym doświadczeniem życiowym oraz własną oceną, przy czym odszkodowanie powinno być wyważone w taki sposób, aby spełniło swoją kompensacyjną funkcję, oraz odpowiadało aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa.

Wszelkie dodatkowe informację uzyskają Państwo kontaktując się z Kancelarią.

radca prawny Paweł Szkil