ROZWÓD I PRZESŁANKI JEGO ORZECZENIA


Co to jest małżeństwo?

Małżeństwo można określić jako instytucję prawną zawartą pomiędzy obojgiem ludzi odmiennej płci, którzy złożyli dobrowolne i zgodne oświadczenie woli o wstąpieniu w związek małżeński. Każdy z małżonków ma równe prawa i obowiązki, co bezpośrednio wynika z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który stanowi: „Małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli.”

Jakie są przesłanki rozwodu?

W przypadku, gdy jeden z małżonków nie wypełnia swoich obowiązków wówczas najczęściej dochodzi do rozpadu małżeństwa. Do najczęstszych przesłanek rozpadu małżeństwa zaliczyć należy alkoholizm, zdrada małżeńska, przemoc fizyczna i psychiczna, długotrwała rozłąka, oraz niezgodność charakterów.

W sytuacji, gdy dochodzi do rozpadu małżeństwa i brak jest widoków na przyszłość, co do powrotu małżonków do wspólnego pożycia oraz utrzymania małżeństwa, wówczas zachodzą przesłanki do złożenia pozwu o rozwód. Zgodnie z Kodeksem Rodzinnym i Opiekuńczym, jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia, każdy z małżonków może żądać, ażeby sąd rozwiązał małżeństwo przez rozwód. (art. 56 § 1 KRO)Za zupełny i trwały rozkład pożycia należy rozumieć ustanie wszelkich więzi łączących małżonków do których zaliczamy:

  • więzi duchowe,
  • więzi fizyczne,
  • więzi gospodarcze.

Niekiedy wystarczy do uznania, że rozkład małżeństwa nastąpił, gdy brak jest więzi fizycznych i duchowych, pomimo istnienia pewnych elementów więzi gospodarczej. Należy zwrócić uwagę na fakt, że rozkład pożycia i trwałość tego rozkładu są elementami, które muszą występować jednocześnie. Może bowiem wystąpić sytuacja, gdy rozkład pożycia nastąpił, lecz nie jest on trwały. Na przykład będzie to miało miejsce, gdy doszło do rozkładu pożycia wskutek zdrady małżeńskiej, lecz wszystkie okoliczności sprawy i charakter małżonków wskazuje, że małżonkowie powrócą w niedługim czasie do pożycia. W takim przypadku brak jest przesłanek do orzeczenia rozwodu.

Wskazać należy, że najłatwiej jest się rozwieść małżonkom nie posiadającym dzieci lub posiadającym dzieci pełnoletnie. W przypadku, gdy małżonkowie mają dzieci niepełnoletnie, zwłaszcza w wieku do kilku lat, sąd może odmówić orzeczenia rozwodu pomimo trwałego rozkładu pożycia, jeżeli miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci. W przypadku posiadania małoletnich dzieci konieczne jest wykazanie, że orzeczenie rozwodu nie wpłynie negatywnie na ich dobro tj. rozwój psychiczny i fizyczny. Sąd może również odmówić rozwiązania małżeństwa z innych powodów, jeżeli wydanie takiego orzeczenia byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Sąd podejmie decyzję, że rozwód nie zostanie orzeczony, gdy żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia. Wyłączeniem od tej zasady będzie, gdy drugi z małżonków wyrazi zgodę na rozwód lub jeżeli jego odmowa na rozwód sprzeczna będzie z zasadami współżycia społecznego. To na małżonku żądającym rozwodu będzie spoczywał obowiązek wykazania naruszenia zasad współżycia społecznego przez współmałżonka, który nie zgadza się na rozwód.

Kiedy i jak sąd ustala winę przy rozwodzie?

Zasadą jest, że sąd orzekając rozwód stwierdza również, który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia. Może również orzec, że winę w rozkładzie pożycia ponoszą oboje małżonkowie. Przy czym, jeżeli małżonkowie złożą zgodnie żądanie o zaniechanie stwierdzenia winy, sąd wyda wyrok w którym nie będzie określał winy i skutek będzie taki, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy.

Może również zaistnieć sytuacja, gdzie jeden z małżonków żąda rozwodu, zaś drugi nie zgadza się na rozwód i stwierdza, że chce powrotu do małżeństwa. Wówczas sąd będzie prowadził postępowanie w kierunku ustalenia winy w rozkładzie pożycia. Przy czym to na stronach postępowania będzie spoczywał obowiązek wykazania rozkładu pożycia, bądź nie, oraz wykazania winy. W opisywanym przypadku, sąd w wyroku oprócz orzeczenia rozwodu wskazuje również o winie rozkładu pożycia.

Należy zaznaczyć, że sąd, który ustala winę przy rozwodzie nie miarkuje zawinienia małżonków. Nie ustala, który z nich i w jakim stopniu przyczynił się do rozpadu małżeństwa. Wystarczy, że jeden z małżonków przyczynił się w niewielkim procencie do rozpadu małżeństwa, a drugiego wina jest przeważająca. Wówczas sąd orzeknie winę obu małżonków w rozpadzie małżeństwa. By sąd orzekł winę jednego z małżonków należy wykazać, że to on ponosi wyłączną winę w rozpadzie małżeństwa.

Najszybciej zostanie orzeczony rozwód, gdy oboje małżonkowie są zgodni, co do orzeczenia rozwodu bez orzekania o winie już na etapie wniesienia pozwu do sądu. W takim przypadku należy wnieść pozew o rozwód bez orzekania o winie. Pozwoli to na szybsze rozwiązanie związku małżeńskiego i jest postępowaniem nie wywołującym zbyt dużych negatywnych emocji związanych z postępowaniem sądowym. Postępowanie ze stwierdzeniem winy jest postępowaniem, gdzie należy powołać wszystkie dowody celem wykazania winy małżonka, co skutkuje często ujawnieniem szczegółów życia prywatnego, intymnego i rodzinnego małżonków. Przy czym w każdym z rodzajów postępowania o rozwód należy wykazywać przed sądem rozkład pożycia stosownymi dostępnymi dowodami np. dowód z dokumentów prywatnych, dowód ze świadków. Przy zgodnym stanowisku małżonków o rozwiązaniu małżeństwa bez orzekania o winie, sąd może ograniczyć postępowanie dowodowe jedynie do przesłuchania stron.

Jaki jest termin na złożenie pozwu o rozwód?

Wniesienie pozwu o orzeczenie rozwodu jest uprawnieniem i prawem osobistym każdego z małżonków, które nie jest ograniczone w czasie – terminem. Oznacza to, że każdy z małżonków może w każdym czasie żądać rozwiązania związku małżeńskiego przez sąd, nawet jeśli przesłanki do orzeczenia rozwodu powstały kilka lat wstecz przed wniesieniem pozwu.

Wszelkie dodatkowe informację uzyskają Państwo kontaktując się z Kancelarią.

radca prawny Paweł Szkil