ZACHOWEK


Zachowek najogólniej to nic innego, jak roszczenie pieniężne przysługujące spadkobiercom w związku z pozbawieniem ich majątku spadkowego, wskutek zapisów testamentowych lub dokonanych przez spadkodawcę darowizn.

Uprawnieni, którzy zostali pozbawieni majątku spadkowego nabywają roszczenie o zapłatę zachowku po śmierci spadkodawcy i nabyciu spadku przez spadkobierców powołanych do spadku. Roszczenie o zapłatę zachowku stanowi jakoby substytut majątku spadkowego, który przypadałby spadkobiercom. Przy czym zachowek nigdy nie stanowi równowartości majątku spadku, którego zostali pozbawieni spadkobiercy. Dzieciom, małżonkowi oraz rodzicom przysługuje zachowek w wysokości połowy wartości udziału w spadku. W sytuacji, gdy uprawnionym jest osoba stale niezdolna do pracy lub uprawnionymi są małoletnie dzieci przysługuje im wówczas zachowek stanowiący dwie trzecie udziału spadkowego. Przy ustalaniu udziału spadkowego będącego podstawą do obliczania zachowku uwzględnia się spadkobierców niegodnych dziedziczenia oraz spadkobierców, którzy spadek odrzucili. Zatem do obliczenia przysługującego udziału spadkowego i tym samym ustalenia zachowku przyjmuje się, że osoby te również uczestniczą w spadku zgodnie z ogólnymi regułami ustawowymi. Pomija się natomiast spadkobierców, którzy zrzekli się dziedziczenia albo zostali wydziedziczeni.

Tak jak zostało na początku określone zachowek to roszczenie pieniężne, które w braku porozumienia pomiędzy uprawnionym do zachowku, a spadkobiercą może być dochodzone na drodze sądowej. Pozew o zapłatę zachowku może być również skierowany przeciwko obdarowanemu, lecz nie przeciwko każdemu. Roszczenie o zachowek realizowane jest poprzez skierowanie pozwu do sądu o zapłatę odpowiedniej kwoty pieniężnej, która stanowi wartość zachowku. Zatem osoba dochodząca zapłaty zachowku wskazać powinna jaką żąda kwotę pieniężną. Ustalenie tej kwoty opiera się na ustaleniu wartości spadku oraz wartości dokonanych darowizn. Przy czym nie wszystkie darowizny są uwzględniane, jak np. nie uwzględnia się drobnych darowizn zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych.

Dochodzenie zachowku ograniczone jest w czasie poprzez obowiązujące terminy przedawnienia. Obecnie osoba, która zamierza dochodzić roszczeń z tytułu zachowku musi liczyć się z tym, że jej roszczenie ulega przedawnieniu z upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu. Natomiast roszczenie przeciwko osobie o uzupełnienie zachowku z powodu zapisów windykacyjnych lub z tytułu otrzymanych darowizn od spadkodawcy przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku, czyli termin przedawnienia należy liczyć od daty śmierci spadkodawcy.

radca prawny Paweł Szkil